નેપાળમાં બુધવારે (26 ઑગસ્ટ) આવેલા ભયાનક પૂરે ભારે વિનાશ સર્જ્યો છે. ઉત્તર નેપાળના રાસુવા જિલ્લામાં ભોટે કોશી નદીમાં આવેલા પૂર બાદ રસ્તાઓ, પુલો, મકાનો અને અન્ય માળખાં તણાઈ ગયાં છે. નેપાળ અને તિબેટની સરહદ નજીક આવેલા આ વિસ્તારમાં અનેક લોકો ગુમ થયા છે. પ્રાથમિક માહિતી પ્રમાણે ઓછામાં ઓછા 9 લોકોનાં મોત થયાં છે અને બચાવ કામગીરી યુદ્ધના ધોરણે ચાલી રહી છે.
આ કુદરતી આફત વચ્ચે સૌથી ચિંતાજનક સમાચાર ભારત સાથે જોડાયેલા છે. નેપાળ ટૂરિઝમ બોર્ડની પ્રાથમિક યાદી અનુસાર રાસુવા જિલ્લામાં ગુમ થયેલા 384 પ્રવાસીઓ અને મુસાફરોમાં 291 વિદેશી નાગરિકો તથા 93 નેપાળી નાગરિકોનો સમાવેશ થાય છે. વિદેશી નાગરિકોમાં અત્યાર સુધી 105 ભારતીયો અને 37 NRIની ઓળખ થઈ છે. જોકે આ આંકડા હજુ ચકાસણી હેઠળ છે અને મુસાફરી એજન્સીઓ, માર્ગદર્શકો તથા સ્થાનિક સત્તાવાળાઓ પાસેથી મળેલી માહિતીનું ક્રોસ-ચેકિંગ ચાલી રહ્યું છે.
કૈલાશ માનસરોવર જતા યાત્રાળુઓ પણ મુશ્કેલીમાં
રાસુવા જિલ્લો નેપાળ અને તિબેટ વચ્ચેના મહત્વના માર્ગ પર આવેલો હોવાથી અહીંથી મોટી સંખ્યામાં પ્રવાસીઓ અને યાત્રાળુઓ તિબેટ તરફ જાય છે. હાલ સામે આવેલી માહિતીમાં ગુમ થયેલા ભારતીયોમાં કૈલાશ માનસરોવર યાત્રા માટે જતા પ્રવાસીઓ પણ સામેલ હોવાની ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. સરહદી વિસ્તારમાં પૂર અને માર્ગ-પુલોને થયેલા નુકસાનને કારણે મુસાફરોની અવરજવર ખોરવાઈ ગઈ છે.
ભોટે કોશી નદીમાં અચાનક પાણીનું સ્તર વધતાં રાસુવાના તિમુરે અને સ્યાફ્રુબેસી જેવા વિસ્તારોમાં ભારે નુકસાન થયું છે. ભારત અને ચીન સાથે જોડાયેલા આ સરહદી માર્ગ પરનું માળખું પણ પ્રભાવિત થયું છે. નેપાળના અધિકારીઓએ રાસુવા ઉપરાંત નુવાકોટ, ધાડિંગ, ચિતવન અને ગોરખા સહિતના જિલ્લાઓમાં ઊંચા પૂરના જોખમને ધ્યાનમાં રાખીને એલર્ટ જાહેર કર્યું છે.
તિબેટ તરફથી આવ્યું પૂર, અનેક વિસ્તારોમાં વિનાશ
પૂરની સૌથી મોટી અસર નેપાળ-તિબેટ સરહદના વિસ્તારોમાં જોવા મળી છે. અહેવાલો અનુસાર તિબેટ તરફથી આવેલા પાણીના પ્રવાહે નેપાળના સરહદી વિસ્તારોમાં ભારે તબાહી મચાવી છે. અનેક ગામો, રસ્તાઓ, પુલો અને હાઇડ્રોપાવર પ્રોજેક્ટોને નુકસાન થયું છે. રોઇટર્સના અહેવાલ અનુસાર પૂરથી 430 મેગાવોટ જેટલી હાઇડ્રોપાવર ક્ષમતાને અસર થઈ છે, જે નેપાળની કુલ હાઇડ્રોપાવર ક્ષમતાના 12 ટકાથી વધુ છે.
બચાવ કામગીરી પણ સરળ નથી. કેટલાક વિસ્તારોમાં પાણીનું સ્તર એટલું ઊંચું છે કે હેલિકોપ્ટર પણ સુરક્ષિત રીતે ઉતારી શકાતાં નથી. નેપાળની સુરક્ષા એજન્સીઓ તથા બચાવ દળો અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં પહોંચીને ગુમ થયેલા લોકોની શોધખોળ કરી રહ્યાં છે.
384 લોકોની યાદી હજુ પ્રાથમિક
નેપાળ ટૂરિઝમ બોર્ડે જાહેર કરેલી 384 લોકોની સંખ્યા અંતિમ નથી. અધિકારીઓએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ પ્રાથમિક યાદી છે અને તેમાં સામેલ લોકોની સ્થિતિની પુષ્ટિ કરવાની પ્રક્રિયા ચાલી રહી છે. અત્યાર સુધી ઓળખાયેલા 105 ભારતીય નાગરિકોમાં 59 લોકો એક ટ્રાવેલ એજન્સી મારફતે અને 46 અન્ય લોકો બીજી એજન્સી મારફતે મુસાફરી કરી રહ્યા હોવાનું સામે આવ્યું છે. 37 NRIને અલગ કેટેગરીમાં નોંધવામાં આવ્યા છે.
આથી હાલ 384 લોકોનાં મોત થયાં છે એવું કહેવું સંપૂર્ણપણે ખોટું હશે. સત્તાવાર રીતે આ લોકોની સ્થિતિ ગુમ અથવા સંપર્ક બહાર તરીકે નોંધાઈ છે અને બચાવ તથા ચકાસણીની કામગીરી ચાલુ છે.
ભારતીય નાગરિકોની સંખ્યા પણ આગળ વધી શકે છે, કારણ કે નેપાળના અધિકારીઓ મુસાફરી એજન્સીઓ અને અન્ય સંસ્થાઓ પાસેથી મળેલા રેકોર્ડની ચકાસણી કરી રહ્યા છે.
ભારત સહિત અન્ય દેશોના પ્રવાસીઓ પણ અસરગ્રસ્ત
પૂરમાં માત્ર ભારતીયો જ નહીં, પરંતુ અમેરિકા, બ્રિટન, મલેશિયા સહિતના વિવિધ દેશોના પ્રવાસીઓ પણ અસરગ્રસ્ત વિસ્તારમાં હોવાનું અહેવાલોમાં સામે આવ્યું છે. આ વિસ્તાર તિબેટ તરફ જતા પ્રવાસીઓ માટે મહત્વનો માર્ગ હોવાથી અચાનક આવેલા પૂરે સરહદી પ્રવાસન અને વેપાર બંનેને અસર કરી છે.
હાલ સૌથી મોટું પ્રાથમિક કાર્ય ગુમ થયેલા લોકોની સાચી સંખ્યા નક્કી કરવાનું અને શક્ય તેટલા લોકોને સુરક્ષિત બહાર કાઢવાનું છે. નેપાળ સરકારે અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં બચાવ કામગીરી તેજ કરી છે અને નદી કાંઠાના લોકોને સાવચેત રહેવા સૂચના આપવામાં આવી છે.
આ દરમિયાન ભારત માટે પણ આ ઘટના ખાસ મહત્વની છે, કારણ કે પ્રાથમિક યાદીમાં જ 105 ભારતીય નાગરિકો અને 37 NRIનાં નામ સામે આવ્યા છે. જોકે આ સંખ્યા અંતિમ નથી અને તેમની વાસ્તવિક સ્થિતિ અંગે સત્તાવાર પુષ્ટિ થવાની રાહ જોવી પડશે.
