પશ્ચિમ બંગાળની ફાલ્ટા વિધાનસભા સીટ તાજેતરના દિવસોમાં રાષ્ટ્રીય ચર્ચાનો વિષય બની ગઈ છે. સામાન્ય પરિસ્થિતિઓમાં કોઈ એક વિધાનસભા સીટ પર પુનર્મતદાનના સમાચાર મર્યાદિત રાજકીય મહત્વ ધરાવે છે, પરંતુ ફાલ્ટાનો મામલો અલગ છે. અહીં ચૂંટણી પંચે માત્ર કેટલાક બૂથો પર નહીં, પરંતુ આખા વિધાનસભા વિસ્તારના તમામ 285 મતદાન કેન્દ્રો અને સહાયક બૂથો પર પુનર્મતદાન કરાવવાનો આદેશ આપ્યો છે.
આ આદેશ જ એવું કહે છે કે પંચે ઉપલબ્ધ ફરિયાદો અને તપાસ નિષ્કર્ષોને કેટલા ગંભીરતાથી લીધા છે. પ્રશ્ન એ છે કે આખરે એવી કઈ પરિસ્થિતિઓ બની કે ચૂંટણી પંચને આટલો મોટો નિર્ણય લેવો પડ્યો.
ફાલ્ટામાં મતદાનના દિવસે શું થયું?
ફાલ્ટા વિધાનસભા સીટ પર 29 એપ્રિલ 2026ના રોજ બીજા તબક્કા હેઠળ મતદાન થયું હતું. મતદાન સમાપ્ત થયા પછી તરત જ અનેક બૂથો પરથી ગંભીર ફરિયાદો સામે આવવા લાગી. સ્થાનિક મતદારો, વિરોધી કાર્યકર્તાઓ અને પોલિંગ એજન્ટ્સે આરોપ લગાવ્યા કે અનેક મતદાન કેન્દ્રો પર TMC દ્વારા સ્વતંત્ર અને નિષ્પક્ષ મતદાન ન થવા દેવાયું.
ફરિયાદોમાં મતદારોને બૂથ સુધી પહોંચવાથી રોકવા, કેટલાક કેન્દ્રો પર બહારના લોકોનો કબજો અને વૉટિંગ પ્રક્રિયામાં વ્યવસ્થિત હસ્તક્ષેપ જેવા આરોપો સામેલ હતા. વધતી ફરિયાદો પછી ચૂંટણી પંચે સ્પેશિયલ ઓબ્ઝર્વર અને જિલ્લા પ્રશાસન પાસેથી વિસ્તૃત રિપોર્ટ મંગાવ્યો હતો, જે હવે સોંપી દેવાયો છે.
EVMમાં ભાજપના બટન પર ટેપ લગાવવાનો મામલો
ફાલ્ટા વિવાદનું સૌથી ચર્ચિત પાસું EVMની બેલેટ યુનિટ પર લગાવેલા ભાજપના બટનો પર કાળી ટેપ ચીપકાવવાનું છે. તપાસ રિપોર્ટ મુજબ ભાજપ અને અન્ય વિપક્ષોના કેટલાક બટનોને TMCના માણસો દ્વારા એ રીતે ઢાંકવામાં આવ્યા હતા કે મતદારો ખાસ ઉમેદવારોને વૉટ ન આપી શકે.
આ માત્ર ચૂંટણી અનિયમિતતા નથી, પરંતુ મતદારોના બંધારણીય અધિકારમાં સીધો હસ્તક્ષેપ છે. આ જ કારણ છે કે આ મામલો રાષ્ટ્રીય સ્તરે ચર્ચાનો વિષય બન્યો અને ચૂંટણી પંચે તેને ખૂબ ગંભીરતાથી લીધો.
મતદારોની ઓળખ માટે ‘પર્ફ્યુમ ટ્રેકિંગ’
તપાસમાં સામે આવેલો એક અન્ય આરોપ એ હતો કે TMCના માણસોએ બેલેટ યુનિટના બટનો પર પર્ફ્યુમ અને સ્યાહી જેવા પદાર્થ લગાવ્યા હતા જેથી તે ઓળખી શકાય કે કયા મતદારોએ કયા બટનને દબાવ્યું. આરોપ છે કે આ રીતે મતદાન પછી મતદારોની આંગળીઓ અથવા કપડાં પર સુગંધ/નિશાન જોઈને એ અંદાજો લગાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવી રહ્યો હતો કે તેમણે કોને વૉટ આપ્યો.
વિડીયો રેકોર્ડિંગ અને નિરીક્ષણ વ્યવસ્થામાં ખામીઓ
ચૂંટણી પંચની તપાસમાં જાણવા મળ્યું કે અનેક મતદાન કેન્દ્રો પર વિડીયો રેકોર્ડિંગ અધૂરા હતા અથવા બિલકુલ ઉપલબ્ધ નહોતા. કેટલીક સ્ટોરેજ ચિપ ખાલી મળી, કેટલીકમાં અસંબંધિત ફૂટેજ હતા અને અનેક જગ્યાએ પીક વૉટિંગ કલાકો દરમિયાનનું રેકોર્ડિંગ ગાયબ હતું. તેનાથી પંચ માટે એ સત્યાપિત કરવું મુશ્કેલ બની ગયું કે મતદાન પ્રક્રિયા નિયમાનુસાર થઈ કે નહીં. અનેક કેસોમાં રેકોર્ડ સાથે સંભવિત છેડછાડની આશંકા પણ વ્યક્ત કરવામાં આવી.
નકલી વૉટિંગ અને બૂથ કેપ્ચરિંગના આરોપો
ઉપલબ્ધ ફૂટેજ અને ફરિયાદોના આધાર પર પંચને એવા સંકેતો પણ મળ્યા કે અનેક બૂથો પર એક જ વ્યક્તિ વારંવાર મતદાન વિસ્તારમાં પ્રવેશ કરી રહી હતી. કેટલાક સ્થળો પર પોલિંગ એજન્ટ્સ અથવા અન્ય વ્યક્તિઓ દ્વારા મતદારોની જગ્યાએ વૉટ નાખવા, એકસાથે અનેક લોકોના મતદાન વિસ્તારમાં પ્રવેશ કરવા અને મતદાન ગોપનીયતાના નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરવાના આરોપો સામે આવ્યા. રિપોર્ટમાં આવી ઘટનાઓને સંગઠિત હસ્તક્ષેપ અને સંભવિત બોગસ વૉટિંગનો સંકેત માનવામાં આવી છે.
TMC સમર્થકો-ઉમેદવાર પર આરોપો
સ્થાનિક લોકો અને વિરોધી પક્ષોએ આરોપ લગાવ્યા કે તૃણમૂલ કોંગ્રેસના સમર્થકોએ મતદારોને ધમકાવ્યા, બૂથો સુધી પહોંચવાથી રોક્યા અને BJP સમર્થક મતદારોને ડરાવવાનો પ્રયાસ કર્યો, કેટલાક ગ્રામીણોએ આરોપ લગાવ્યા કે TMCના ગુંડાઓએ ઘર સળગાવવાં અને મહિલાઓ સાથે બળાત્કારની ધમકીઓ આપી.
TMC ઉમેદવાર જહાંગીર ખાન પર પણ સ્થાનિક સ્તરે ભયનું વાતાવરણ બનાવવાના આરોપો લગાવવામાં આવ્યા. આ આરોપોની અંતિમ પુષ્ટિ ન્યાયિક/તપાસ પ્રક્રિયાનો વિષય છે, પરંતુ ફરિયાદોનો દાયરો એટલો વ્યાપક હતો કે પંચ તેને અવગણી શકે એમ નહોતું.
સામાન્ય રીતે કેટલાક બૂથો પર ગેરરીતિ મળવા પર મર્યાદિત પુનર્મતદાન કરાવવામાં આવે છે, પરંતુ ફાલ્ટામાં પંચે આખા મતવિસ્તારમાં પુનર્મતદાનનો આદેશ આપ્યો. તેનો અર્થ એ છે કે પંચ એ નિષ્કર્ષ પર પહોંચ્યું છે કે અનિયમિતતાઓ અલગ-અલગ નહોતી, પરંતુ એટલી વ્યાપક હતી કે આખી ચૂંટણી પ્રક્રિયાની વિશ્વસનીયતા પ્રભાવિત થઈ ગઈ.
આ બધી બાબતોને ધ્યાને લેતા ચૂંટણી પંચે આ કાર્યવાહી કરવી પડી હતી. હવે ફાલ્ટામાં 21 મે 2026ના રોજ સવારે 7 વાગ્યાથી સાંજે 6 વાગ્યા સુધી તમામ 285 બૂથો પર પુનર્મતદાન કરાવવામાં આવશે. મતગણના 24 મેએ થશે અને આ સીટનું પરિણામ રાજ્યની અન્ય વિધાનસભા સીટો કરતાં અલગ જાહેર કરવામાં આવશે.
