મદ્રાસ હાઇકોર્ટે તમિલનાડુના કોઈમ્બતૂર મામલે એક મોટો ચુકાદો આપ્યો છે. કોર્ટે કલાપટ્ટી મેન રોડ પર આવેલા મરિઅમ્મન મંદિર પાસે ચર્ચ બનાવવા પર રોક લગાવી દીધી છે. જસ્ટિસ જી.આર. સ્વામીનાથન અને જસ્ટિસ વી. લક્ષ્મીનારાયણનની બેન્ચે આ વચગાળાનો આદેશ આપ્યો છે.
આ ચુકાદો સ્થાનિક રહેવાસી બાલાસુબ્રમણ્યમની અરજી પર આવ્યો છે. તેમણે જિલ્લા કલેક્ટર અને રેવન્યુ ડિવિઝનલ ઑફિસરના (RDO) આદેશ વિરુદ્ધ કોર્ટના દ્વાર ખખડાવ્યા હતા. હાઇકોર્ટે આ કેસ સાથે જોડાયેલા તમામ સરકારી રેકોર્ડની તપાસ કરી હતી. તપાસમાં સામે આવ્યું કે જે જમીન પર ચર્ચ બનાવવાનું હતું, તે સરકારી કાગળોમાં ‘પબ્લિક રોડ’ તરીકે નોંધાયેલી છે.
કોર્ટે એ વાત પણ નોંધી કે આ વિસ્તારમાં ખ્રિસ્તી વસ્તી ખૂબ જ ઓછી છે, જ્યારે બીજી તરફ ત્યાં રહેતી બહુમતી હિંદુ વસ્તી આ ચર્ચનો સખત વિરોધ કરી રહી છે. કોર્ટનું માનવું છે કે 100 વર્ષ જૂના હિંદુ મંદિરની બિલકુલ નજીક એક મોટું ચર્ચ બનાવવું એ ખોટા ઈરાદા તરફ ઈશારો કરે છે.
25 મે 2026ના રોજ આપેલા ચુકાદામાં જસ્ટિસ સ્વામીનાથને લખ્યું કે કોઈમ્બતૂર સાંપ્રદાયિક રીતે ખૂબ જ સંવેદનશીલ શહેર છે. આ શહેર ભૂતકાળમાં બૉમ્બ બ્લાસ્ટ અને લોહિયાળ રમખાણો ભોગવી ચૂક્યું છે. વળી આ સૂચિત ચર્ચ મંદિરથી બિલકુલ થોડાક જ અંતરે બનાવવામાં આવી રહ્યું છે. તેમણે ઉમેર્યું કે ભારત એક બિનસાંપ્રદાયિક દેશ છે અને આપણો સમાજ વિવિધતાથી ભરેલો છે, તેથી દેશમાં ધાર્મિક સૌહાર્દ અને ભાઈચારો જાળવી રાખવો ખૂબ જ જરૂરી છે.
જસ્ટિસ સ્વામીનાથને સ્પષ્ટ કર્યું કે બંધારણ દરેક વ્યક્તિને પોતાનો ધર્મ માનવાનો અને તેનો પ્રચાર કરવાનો અધિકાર આપે છે. પરંતુ આ અધિકાર દેશની કાયદો-વ્યવસ્થા અને શાંતિના દાયરામાં જ આવે છે. જોકે, કોર્ટે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું કે સરકારે કોઈ પણ વિરોધ સામે ઝૂકી જવું જોઈએ નહીં. જો કોઈ વ્યક્તિનો કાનૂની અધિકાર સંપૂર્ણપણે સાચો હોય અને તેની સામે થઈ રહેલો વિરોધ પાયાવિહોણો હોય તો સરકારે તે અધિકારને લાગુ કરાવવા માટે કોઈ પણ હદ સુધી જવું જોઈએ.
જસ્ટિસ સ્વામીનાથને અરજદારની વધુ એક વાત પર વિચાર કર્યો હતો. અરજદારે જણાવ્યું હતું કે આ ચર્ચનો ઉપયોગ ધર્માંતરણની પ્રવૃત્તિઓ માટે થઈ શકે છે. તેમના વકીલે એવી આશંકા વ્યક્ત કરી હતી કે આ નવી ઈમારત ધર્માંતરણનું કેન્દ્ર બની શકે છે. આ બાબતે કોર્ટે કહ્યું કે આપણે એક બિનસાંપ્રદાયિક દેશ છીએ અને આપણો સમાજ વિવિધતાઓથી ભરેલો છે. તેથી દેશમાં ધાર્મિક સૌહાર્દ અને ભાઈચારો જાળવી રાખવો ખૂબ જ જરૂરી છે. જો કોઈનો ધાર્મિક અધિકાર કાયદાકીય રીતે સંપૂર્ણપણે સાબિત થતો હોય તો તેને લાગુ કરાવવો એ સરકારની ફરજ છે.
અરજદારે કટ્ટરપંથી સંગઠનોને પ્રોત્સાહન મળવાનો લગાવ્યો આરોપ
અરજદારે હાઇકોર્ટ સમક્ષ એક મોટો દાવો કર્યો છે. તેમણે જણાવ્યું કે રાજ્યમાં મુખ્યમંત્રી સી. જોસેફ વિજયની સરકાર આવ્યા પછી કેટલાક કટ્ટરપંથી સંગઠનો ખૂબ જ સક્રિય થઈ ગયા છે અને તેમની હિંમત સતત વધી રહી છે. અરજદારે રાજ્યના બદલાતા સામાજિક અને સાંપ્રદાયિક માહોલને દર્શાવવા માટે કોર્ટ સમક્ષ કેટલાક ઉદાહરણો પણ રજૂ કર્યા હતા. તેમનું કહેવું છે કે નવી સરકાર બન્યા પછી રાજ્યની સ્થિતિમાં ઘણો બદલાવ આવ્યો છે.
તેમણે કોર્ટને જણાવ્યું કે વિધાનસભાના અધ્યક્ષ જે.સી.ડી. પ્રભાકર પોતે હજારો બાઇબલ મફત વહેંચવાનો દાવો કરે છે. તેમણે વિધાનસભાના પોતાના ઉદ્ઘાટન ભાષણમાં પણ બાઇબલની આયતોનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. આ સિવાય અરજદારે વિપક્ષના નેતા ઉદયનિધિ સ્ટાલિનના એક નિવેદનનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે જ્યારે ઉદયનિધિ સ્ટાલિને વિધાનસભામાં સનાતન ધર્મને નાબૂદ કરવાની વાત કરી, ત્યારે સત્તાધારી પક્ષે તેના પર કોઈ વાંધો નહોતો ઉઠાવ્યો. સત્તા પક્ષના કોઈ પણ નેતાએ આ વિવાદાસ્પદ નિવેદનની નિંદા સુદ્ધાં નહોતી કરી.
ગામમાં ખ્રિસ્તી વસ્તી ખૂબ જ ઓછી
જે ગામમાં ચર્ચ બનાવવાનો પ્રસ્તાવ છે, ત્યાં ખ્રિસ્તી સમુદાયની વસ્તી ખૂબ જ ઓછી છે. આ ગામમાં કુલ મળીને અંદાજે 1000 પરિવારો રહે છે. તેમાંથી 950 પરિવારો હિંદુ છે અને 15 પરિવારો મુસ્લિમ છે, જ્યારે બાકી બચેલા પરિવારોમાંથી માત્ર થોડા જ પરિવારો ખ્રિસ્તી ધર્મ સાથે જોડાયેલા છે. જાન્યુઆરી 2010માં જિલ્લા કલેક્ટરે મંદિર પાસે ચર્ચ બનાવવાની મંજૂરી આપતો એક આદેશ જાહેર કર્યો હતો. ગામના હિંદુ પરિવારોએ આ નિર્ણયનો સખત વિરોધ કર્યો હતો. તેમણે 2011માં જિલ્લા કલેક્ટરના આ આદેશને કોઈમ્બતૂરની જિલ્લા મુન્સિફ કોર્ટમાં પડકાર્યો હતો. આ દીવાની કેસ (સિવિલ સૂટ) અદાલતમાં આજે પણ પેન્ડિંગ છે.
આ કેસના આશરે 13 વર્ષ બાદ કેટલાક ખાનગી લોકોએ ચર્ચનું નિર્માણ ફરીથી શરૂ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો અને તેના માટે જરૂરી આદેશો પણ મેળવી લીધા હતા. પરંતુ આ બાંધકામને કારણે વિસ્તારમાં કાયદો અને વ્યવસ્થાની સ્થિતિ બગડી ગઈ હતી. માહોલ ખરાબ થતો જોઈને જિલ્લા કલેક્ટરે તેમને તરત જ કામ રોકવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો. ત્યારબાદ વર્ષ 2024માં ‘ચર્ચ ઑફ સાઉથ ઇન્ડિયા’એ (CSI) જિલ્લા કલેક્ટરના આ રોક લગાવતા આદેશ વિરુદ્ધ મદ્રાસ હાઇકોર્ટમાં એક રિટ પિટિશન દાખલ કરી હતી.
એપ્રિલ 2026માં મદ્રાસ હાઇકોર્ટના જસ્ટિસ એમ. દંડપાણિની સિંગલ બેન્ચે આ કેસ પર સુનાવણી કરી હતી. અદાલતે કેસના ગુણ-દોષ પર કોઈ પણ અંતિમ ચુકાદો આપવાનો સ્પષ્ટ ઈનકાર કરી દીધો હતો. કોર્ટે કહ્યું કે કેમ કે નીચલી અદાલતમાં પહેલેથી જ એક સિવિલ સૂટ પેન્ડિંગ છે, તેથી અત્યારે આના પર કોઈ નિર્ણય લઈ શકાય નહીં. હાઇકોર્ટે અરજદારોને નિર્દેશ આપ્યો કે તેઓ નીચલી અદાલતમાંથી સિવિલ સૂટનો ચુકાદો આવ્યા પછી જ નવેસરથી અરજી કરે. ત્યાં સુધી ચર્ચના નિર્માણ કાર્ય પર સંપૂર્ણ રોક રહેશે.
મદ્રાસ હાઇકોર્ટે પહેલાં પણ કરી હતી ધાર્મિક અધિકારોની રક્ષા
ગયા વર્ષે ડિસેમ્બરમાં મદ્રાસ હાઇકોર્ટની મદુરાઈ બેન્ચે એક મોટો ચુકાદો આપ્યો હતો. અદાલતે હિંદુઓના ધાર્મિક અધિકારોની રક્ષા કરી હતી. કોર્ટે ડિંડીગુલના ‘માંડુ કોવિલ’ અને મદુરાઈની ‘તિરુપરનકુંદ્રમ પહાડી’ પર આવેલા દીપથૂન સ્તંભ પર કાર્તિકાઈ દીપમ પ્રગટાવવાના અધિકારને યોગ્ય ઠેરવ્યો હતો.
આ કેસની સુનાવણી હાઇકોર્ટના સિંગલ જજ જસ્ટિસ જી.આર. સ્વામીનાથને કરી હતી. તેમણે ડિંડીગુલ અને મદુરાઈના જિલ્લા વહીવટીતંત્રને કડક ઠપકો આપ્યો હતો. જસ્ટિસ સ્વામીનાથને કહ્યું હતું કે વહીવટીતંત્ર હિંદુ ભક્તો માટે દીવા પ્રગટાવવાની જરૂરી વ્યવસ્થા કરવામાં સંપૂર્ણપણે નિષ્ફળ રહ્યું છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે વહીવટીતંત્રે ભક્તોના ધાર્મિક અધિકારોનું સન્માન કરવું જોઈએ.
આ લેખ મૂળ અંગ્રેજીમાં લખાયેલો છે, તેનો હિન્દીમાં ભાવાનુવાદ થયો છે.
