કેન્દ્રમાં છેલ્લા એક દાયકાથી વધુ સમયથી સત્તાની બહાર રહેલી કોંગ્રેસ પાર્ટીને ભારતીય જનતાએ સતત ત્રણ લોકસભા ચૂંટણીમાં નકારી દીધી છે. સત્તા ગુમાવવાનો આક્રોશ કોંગ્રેસની માનસિકતા પર એટલી હદે હાવી થઈ ગયો છે કે પાર્ટી હવે મોદી સરકારને ઉથલાવી પાડવા માટે હિંસક ‘ક્રાંતિ’ની ઝંખના કરી રહી હોય તેમ લાગે છે. આ જ ક્રમમાં કોંગ્રેસ નેતા સુપ્રિયા શ્રીનેતે નોઈડામાં વેતન મુદ્દે ઔદ્યોગિક શ્રમિકોના વિરોધ પ્રદર્શન દરમિયાન થયેલી હિંસા અને આગચંપીનો સહારો લઈને શાસનના ‘મોદી મોડલ’ પર નિશાન સાધ્યું છે.
નોઈડાની હિંસા પ્રત્યે ખુશી વ્યક્ત કરતા કોંગ્રેસ પાર્ટીએ જણાવ્યું હતું કે, ‘ભારત હવે જાગવા લાગ્યું છે,’ જાણે કે તેમના માટે આ કોઈ સપનું સાચું થયા જેવી ક્ષણ હોય. પાર્ટીએ નોઈડાની શ્રમ હિંસાને ભારતીય અર્થવ્યવસ્થાની સ્થિતિ સાથે જોડીને દાવો કર્યો હતો કે આ મોદી સરકાર હેઠળના શોષણ, મોંઘવારી અને દમન વિરુદ્ધ વ્યાપક જન જાગૃતિની શરૂઆત છે.
કોંગ્રેસ પ્રવક્તા સુપ્રિયા શ્રીનેતે કહ્યું હતું કે, “શું આ સૌથી ઝડપથી વિકસતી અર્થવ્યવસ્થા માત્ર અબજોપતિઓ માટે જ છે? શું આ જ નરેન્દ્ર મોદીનો ક્રૂર ‘અમૃતકાળ’ છે—જ્યાં અમુક લોકોને સમૃદ્ધ બનાવવા માટે દેશને લૂંટવામાં આવી રહ્યો છે અને દેશનું નિર્માણ કરનારાઓને નિરાધાર છોડી દેવામાં આવ્યા છે? મોદી સરકારે નવેમ્બર 2025માં કોઈ પણ ચર્ચા કે વિચારણા વગર ઉતાવળે 4 શ્રમ કાયદા (Labour Codes) લાગુ કરી દીધા, જેનાથી કામના કલાકો વધીને 12 કલાક થઈ ગયા છે. આજે તેના આધારે જ શોષણ થઈ રહ્યું છે. જ્યારે પણ મોદી સરકાર કોઈ નીતિ લાવે છે, ત્યારે તેની નકારાત્મક અસર કર્મચારીઓ અને શ્રમિકો પર પડે છે. જ્યારે મોદીજીના માનીતા અદાણી જેવા લોકો માટે બધું જ બરાબર ચાલી રહ્યું છે. જો સરકાર સમયસર ધ્યાન નહીં આપે તો આગામી દિવસોમાં સ્થિતિ વધુ ગંભીર બનશે, કારણ કે ભાષણોથી પેટ નથી ભરાતા અને સૂત્રોથી પરિવાર નથી ચાલતા.”
नरेंद्र मोदी और BJP यह बताते नहीं थकते कि भारत दुनिया की Fastest growing इकॉनमी है, चौथी सबसे बड़ी अर्थव्यवस्था है, हम विश्वगुरु हैं, वगैरह वगैरह…
— Congress (@INCIndia) April 15, 2026
इसके साथ ही देश का मीडिया – हर टीवी चैनल, रेडियो, अखबार तुरंत सरकार के सुर में सुर मिलाने लग जाते हैं, लेकिन इसी गाने-बजाने और… pic.twitter.com/WSOui7EQmv
13 એપ્રિલના રોજ નોઈડામાં થયેલી હિંસાની તપાસ કરી રહેલા અધિકારીઓએ આ ઘટના પાછળ બહારના તત્વોનો હાથ હોવાનો આરોપ લગાવ્યો છે અને કોઈ મોટા ષડયંત્ર તરફ ઈશારો કર્યો છે. આ મામલે સંગઠિત ખોટી માહિતી ફેલાવવાથી લઈને પાકિસ્તાન સમર્થિત અશાંતિ ઊભી કરવાના પ્રયાસો અને નક્સલી જોખમની શક્યતાઓ સુધીની તપાસ શરૂ કરવામાં આવી છે. તપાસ એ દિશામાં પણ ચાલી રહી છે કે શું આ હિંસા પાછળ દેશની આંતરિક સુરક્ષાને અસ્થિર કરવાનું કોઈ આયોજનબદ્ધ કાવતરું હતું.
બીજી તરફ પાકિસ્તાન દ્વારા અગાઉ સોશિયલ મીડિયાનો હથિયાર તરીકે ઉપયોગ કરીને ભારતમાં અશાંતિ ફેલાવવાના અનેક કિસ્સાઓ સામે આવ્યા હોવા છતાં કોંગ્રેસ પાર્ટીએ પાકિસ્તાનને ક્લીનચીટ આપી દીધી છે. તપાસ એજન્સીઓ જ્યારે પાકિસ્તાન અને નક્સલી લિંકની તપાસ કરી રહી છે, ત્યારે કોંગ્રેસે દુશ્મન દેશના બચાવમાં હોય તેવું વલણ અપનાવીને ગંભીર સવાલો ઉભા કર્યા છે.
સુપ્રિયા શ્રીનેતે સવાલ ઉઠાવતા કહ્યું હતું કે, “પરંતુ આ લોકો માટે ઉકેલ શોધવા અને યોગ્ય નીતિઓ બનાવવાને બદલે સત્તામાં બેઠેલા લોકોએ તેને આંતરરાષ્ટ્રીય ષડયંત્ર જાહેર કરી દીધું છે. તેઓ તો પાકિસ્તાનનો હાથ હોવા જેવી વાહિયાત દલીલો પણ કરી રહ્યા છે. એટલે કે પોતાની મહેનત માટે યોગ્ય વેતન માંગવું, શોષણ સામે અવાજ ઉઠાવવો — પોતાના અધિકારોની માંગ કરવી — શું એ ષડયંત્ર છે?”
વેતનના વિરોધના બહાને નોઈડામાં જે હિંસક ઘટનાઓ બની, તેના પર ઉત્સાહ અને આનંદ વ્યક્ત કરતા કોંગ્રેસ પ્રવક્તાએ કહ્યું કે, “પરંતુ આ બધાની વચ્ચે આશાનું એક કિરણ પણ દેખાય છે. લોકો હવે કંટાળી ગયા છે અને નકલી ‘અચ્છે દિન’ને બદલે શ્રમિકો અને કામદારો પોતાની મહેનતનું વળતર માંગી રહ્યા છે. તમે ગમે તે કહો પણ દેશમાં હવે સળવળાટ તો શરૂ થયો જ છે.”
દેશમાં થઈ રહેલ આ ‘સળવળાટ’ વાસ્તવમાં હિંસા અને અરાજકતા તરફ દોરી જાય છે, તેના પર કોંગ્રેસની આ શરમજનક ખુશી કદાચ તેમની એ ઈચ્છામાંથી જન્મે છે કે દેશમાં નેપાળ કે બાંગ્લાદેશ જેવી હિંસક ‘ક્રાંતિ’ આવે. તેમનો હેતુ મોદી સરકારને ઉથલાવી પાડવાનો છે, જે 2024ની સામાન્ય ચૂંટણીના થોડા આંચકા છતાં પણ પોતાની સત્તા અને લોકપ્રિયતા પર મજબૂત પકડ ધરાવે છે.
લોકસભાની 2014, 2019 અને 2024ની ચૂંટણીઓ તેમજ અનેક રાજ્યોની વિધાનસભા ચૂંટણીઓમાં મળેલી હારને કારણે કોંગ્રેસ પક્ષ એટલો હતાશ થઈ ગયો છે કે તે આત્મનિરીક્ષણ કરવાને બદલે હવે રસ્તા પરના વિરોધ પ્રદર્શનો દ્વારા સરકાર વિરોધી માહોલ ઊભો કરવા મથામણ કરી રહ્યો છે. કોંગ્રેસ નેતાનું વિધાન કે “દેશમાં હવે સળવળાટ શરૂ થયો છે”, તે વાસ્તવમાં હિંસા અને તોડફોડને દેશવ્યાપી ‘ક્રાંતિ’ તરીકે ગૌરવ અપાવવાનો અને તેને રોમેન્ટિક સ્વરૂપ આપવાનો એક પ્રયાસ છે.
વારંવાર ઉશ્કેરણી કરવા છતાં જ્યારે ‘જેન-ઝી’ને ઉશ્કેરવાના પ્રયાસો નિષ્ફળ રહ્યા, ત્યારે હવે કોંગ્રેસ પોતાનું ધ્યાન મજૂર અશાંતિ તરફ કેન્દ્રિત કરી રહી હોય તેમ લાગે છે. રાહુલ ગાંધી સહિતના કોંગ્રેસી નેતૃત્વએ સતત યુવાનોને ઉશ્કેરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો, એવી આશામાં કે જે રીતે બાંગ્લાદેશમાં અનામત વિરોધી આંદોલને દેશવ્યાપી હિંસાનું સ્વરૂપ ધારણ કરી શેખ હસીનાની સરકારને ઉથલાવી દીધી, અથવા જે રીતે નેપાળમાં આંદોલનથી કે.પી. શર્મા ઓલીને સત્તા પરથી હટાવવામાં આવ્યા, તેવી જ રીતે ભારતીય યુવાનો પણ મોદી સરકારને ઉથલાવી દેશે. જોકે, વિવિધ કારણોસર આ રણનીતિ કામ ન આવી અને રાહુલ ગાંધીનું વડા પ્રધાન બનવાનું સપનું અધૂરું રહી ગયું.
કોંગ્રેસ અને તેની વિચારધારાને સમર્થન આપતી ઇકોસિસ્ટમ લાંબા સમયથી ભારતમાં બાંગ્લાદેશ કે નેપાળ જેવું હિંસક સત્તા પરિવર્તન ઈચ્છી રહી છે. ભલે તેના માટે લોકશાહીનું પતન થાય, અર્થતંત્ર બરબાદ થાય, રાજકીય અસ્થિરતા આવે, રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા જોખમાય કે પછી જાન-માલનું ભારે નુકસાન થાય—તેમને તેની પરવા નથી. એવું લાગે છે કે જ્યાં સુધી તેમને શાસન કરવા મળે, ત્યાં સુધી તેઓ દેશના વિનાશ પર પણ રાજ કરવા તૈયાર છે.
નોઈડાની હિંસાને ભાજપ વિરોધી ‘બળવા’ના પ્રારંભિક દ્રશ્ય તરીકે રજૂ કરીને કોંગ્રેસ પક્ષ હવે સ્થિતિનો તાગ મેળવી રહ્યો હોય તેવું જણાય છે. કદાચ તેઓ એવા હિંસક તત્વોને પ્રોત્સાહન અને રાજકીય ટેકો આપી રહ્યા છે જેઓ પોતાના વૈચારિક ફાયદા માટે વાજબી મુદ્દાઓને હિંસામાં ફેરવવા હંમેશા તૈયાર રહે છે.
કોંગ્રેસે સત્તા મેળવવા માટે અરાજકતાને સીડી બનાવવાની પોતાની ઈચ્છા વર્ષ 2019-20માં જ પ્રદર્શિત કરી દીધી હતી. તે સમયે સોનિયા ગાંધીએ નાગરિકતા સંશોધન બિલ (CAA) વિરુદ્ધ ‘આર કે પારની લડાઈ’ની જાહેરાત કરીને ‘કરો અથવા મરો’ જેવી જંગ છેડવા ઉશ્કેરણી કરી હતી. તેમણે આ બિલને ‘મુસ્લિમો વિરુદ્ધ પક્ષપાતી’ ગણાવ્યું હતું, જ્યારે હકીકતમાં આ બિલને ભારતીય મુસ્લિમો સાથે કોઈ લેવાદેવા નહોતી.
14 ડિસેમ્બર 2019ના રોજ કોંગ્રેસના તત્કાલીન વચગાળાના અધ્યક્ષ સોનિયા ગાંધીએ નાગરિકતા સંશોધન કાયદાના સંદર્ભમાં ‘આર કે પાર કી લડાઈ’ વિશે વાત કરી હતી. રામલીલા મેદાન ખાતે આયોજિત ‘ભારત બચાવો રેલી’માં બોલતા સોનિયા ગાંધીએ એક રીતે યુદ્ધનું રણશિંગું ફૂંક્યું હતું.
તેમણે કહ્યું હતું કે લોકોએ મોદી સરકાર વિરુદ્ધ આંદોલન કરવા માટે રસ્તા પર ઉતરી આવવું જોઈએ. તેમણે એમ પણ ઉમેર્યું હતું કે કોંગ્રેસ અને જનતાએ ભારતને ‘બચાવવા’ માટે કોઈપણ બલિદાન આપવા તૈયાર રહેવું જોઈએ. તેમણે આને ‘આર-પારની લડાઈ’ ગણાવી હતી અને કહ્યું હતું કે લોકોએ કોઈપણ ‘કુરબાની’ આપવા તૈયાર રહેવું જોઈએ. આ ઉશ્કેરણીજનક ભાષણને પાછળથી દિલ્હીના હિંદુવિરોધી રમખાણો માટે જવાબદાર માનવામાં આવ્યું હતું અને કેટલાક પીડિતોએ પોતે પણ આ અંગે આંગળી ચીંધી હતી.
આ હિંસક ઘટનાક્રમ કેવી રીતે આગળ વધ્યો તે સ્પષ્ટપણે જોવા મળ્યું હતું. શરૂઆતમાં જે વિરોધ પ્રદર્શનો ‘શાંતિપૂર્ણ’ હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો હતો, તે ટૂંક સમયમાં જ ‘ચક્કાજામ’ અને હિંદુઓ વિરુદ્ધની હિંસામાં ફેરવાઈ ગયા હતા. શરજીલ ઇમામ જેવા ઇસ્લામવાદીઓએ ‘ચિકન નેક’ (ભારતનો ઈશાન ભાગ જોડતો સાંકડો રસ્તો) કાપી નાખીને ભારતને વિભાજિત કરવાના અને અરાજકતા ફેલાવવા માટે ‘ચક્કાજામ’ કરવાના આહ્વાન આપ્યા હતા. બીજી તરફ ઉમર ખાલિદ જેવા તત્વો—જેમને કોંગ્રેસ પક્ષ કાયમ બચાવે છે, તેમણે તોફાનીઓને એકઠા કરવા અને હિંસા ભડકાવવા માટે સહ-ષડયંત્રકારો સાથે ગુપ્ત બેઠકો કરી હતી.
જોકે, મોદી સરકાર આ મોટાપાયે ફેલાયેલી હિંસક ચળવળનો સામનો કરવામાં સફળ રહી હતી, જે માત્ર દિલ્હી પૂરતી મર્યાદિત નહોતી. મોદી સરકારને ઉથલાવી પાડવાનો આ પ્રથમ મોટો પરંતુ નિષ્ફળ અને હિંસક પ્રયાસ હતો.
વર્ષ 2025માં ફરીથી આવી જ એક મોટી તક ત્યારે આવી જ્યારે વક્ફ સુધારા બિલના વિરોધમાં ઇસ્લામવાદીઓ રસ્તા પર ઉતર્યા હતા. કોંગ્રેસ, જેણે મૂળભૂત રીતે વક્ફ બોર્ડને શક્તિશાળી અને અજેય બનાવ્યા હતા, તે મુસ્લિમ તુષ્ટિકરણ કરનારા અન્ય વિરોધ પક્ષો સાથે જોડાઈ ગઈ. તેમણે વક્ફ સુધારા બિલને ‘ગેરબંધારણીય’, ‘મુસ્લિમ વિરોધી’ અને કોઈક રીતે ‘લોકશાહી વિરોધી’ ગણાવીને ઉપરછલ્લી ટીકાઓના આધારે અરાજકતા ભડકાવવાનો પ્રયાસ કર્યો. આના પરિણામે પશ્ચિમ બંગાળના મુર્શિદાબાદ અને અન્ય રાજ્યોમાં હિંસા ફાટી નીકળી હતી.
આ ઉપરાંત કોંગ્રેસ પક્ષ ‘વૉટ ચોરી’નો ડર પણ ફેલાવી રહ્યો છે. કોંગ્રેસના ‘યુવરાજ’ રાહુલ ગાંધીએ છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓમાં EVM, VVPAT, મતદાર યાદી અને નકલી મતદારો વિશે પાયાવિહોણા આક્ષેપો કરીને એક ખોટી માન્યતા ઊભી કરવાનો પ્રયાસ કર્યો છે કે ચૂંટણી પંચ (ECI) મતદાર યાદીમાં છેડછાડ કરવા અને ચૂંટણીમાં ગેરરીતિ કરવા માટે ભાજપ સાથે મિલીભગત કરી રહ્યું છે. ગાંધીએ મતદાર યાદીમાં નકલી મતદારો હોવાનો આરોપ લગાવીને ‘હાઇડ્રોજન બૉમ્બ’ ફેંકવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો અને ચૂંટણી પંચની વિશ્વસનીયતા પર પ્રશ્નાર્થ ચિન્હો લગાવીને લોકોના મનમાં સરકાર અને ચૂંટણી સંસ્થા પ્રત્યે અવિશ્વાસ પેદા કરવા મથામણ કરી હતી. જોકે, અત્યાર સુધી આ યુક્તિઓના ધાર્યાં પરિણામો મળ્યાં નથી.
કોંગ્રેસે પોતાના વિભાજનકારી એજન્ડાને આગળ ધપાવવા અને દેશમાં અશાંતિનો ‘સળવળાટ’ પેદા કરવા માટે જાતિગત મતભેદોનો ઉપયોગ કરવાનો પણ પ્રયાસ કર્યો છે. તાજેતરના વર્ષોમાં રાહુલ ગાંધી ‘જીતની આબાદી, ઉતના હક’ના સૂત્ર પર ભાર મૂકી રહ્યા છે અને જ્ઞાતિ આધારિત સંપત્તિની વહેંચણી તેમજ અનામત વધારવા જેવા અવ્યવહારુ વિચારોની વકીલાત કરી રહ્યા છે. હવે ફરી એકવાર કોંગ્રેસ પક્ષે શ્રમિકોના વેતનના મુદ્દે આશાઓ ટકાવી રાખી છે.
આ આર્ટીકલ મૂળ અંગ્રેજીમાં લખાયેલો છે, મૂળ આર્ટીકલ વાંચવા અહીં ક્લિક કરો.
