ઉત્તર પ્રદેશમાં મુખ્યમંત્રી યોગી આદિત્યનાથની સરકારે સરકારી નોકરી માટે ઉમેદવારોની કેરેક્ટર વેરિફિકેશનના નિયમોમાં ફેરફાર કર્યા છે. નવા નિયમો મુજબ હિંસાથી ‘રિજિમ ચેન્જ’ના પ્રયાસ કરનારા લોકો સરકારી નોકરી માટે અયોગ્ય ઠરી શકે છે. આ નિયમો રાજ્ય સરકારના વિવિધ વિભાગો, સરકારી નિગમો, પરિષદો અને સ્થાનિક સ્વરાજ્યની સંસ્થાઓમાં સીધી ભરતી દ્વારા પસંદ થતા ઉમેદવારોને લાગુ પડશે.
નવા નિયમો મુજબ, જેમનો હેતુ હિંસાનો આશરો લઈને દેશની હાલની વ્યવસ્થા કે લોકશાહીને બદલવાનો હોય તેવાં હિંસક સંગઠનો સાથે જોડાયેલા લોકો સરકારી નોકરી માટે અયોગ્ય ઠરી શકે છે. જો કોઈ વ્યક્તિ 21 વર્ષની ઉંમર પછીનાં છેલ્લાં ત્રણ વર્ષ દરમિયાન આવી પ્રવૃત્તિઓમાં સંડોવાયેલી હોય તો તેને તે પ્રવૃત્તિઓમાં હજુ પણ સક્રિય માનવામાં આવી શકે છે.
માત્ર રાજકીય વિચારધારાના આધારે નોકરી નહીં નકારાય
સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જો કોઈ ઉમેદવાર સરકારની નીતિઓ સાથે સહમત ન હોય અથવા અલગ રાજકીય વિચારધારા કે માન્યતા ધરાવતો હોય તો માત્ર આ કારણોસર તેને સરકારી નોકરીમાંથી બાકાત રાખી શકાશે નહીં. લોકશાહી દેશમાં ગમે તેવા રાજકીય વિચારો ધરાવતા નાગરિકો પણ નોકરી માટે અરજી કરી શકે છે. આ નિયમનો હેતુ માત્ર રાજકીય વિચારો અને હિંસક પ્રવૃત્તિઓ વચ્ચેની ભેદરેખાને સ્પષ્ટ કરવાનો છે.
આ સિવાય જો કોઈ ઉમેદવાર સામે અગાઉ FIR નોંધાયેલી હોય કે તપાસ ચાલતી હોય તો એટલા માત્રથી તેને સરકારી નોકરી માટે અયોગ્ય ગણી શકાશે નહીં. વળી, જો કોઈ કેસમાં ઉમેદવાર નિર્દોષ સાબિત થઈને છૂટી ગયો હોય અથવા બંને પક્ષે સમાધાન થઈ ગયું હોય તો તેવા ઉમેદવારોને પણ બાકાત રાખવામાં આવ્યા છે.
ચકાસણી પૂર્ણ થાય તે પહેલાં પણ મળી શકશે નિમણૂક
ભરતી પ્રક્રિયામાં બિનજરૂરી વિલંબ ન થાય તે માટે સરકારે જોગવાઈ કરી છે કે જો કેરેક્ટર વેરિફિકેશનનો રિપોર્ટ આવવાનો બાકી હોય તો પણ જરૂરી દસ્તાવેજો અને સ્વ-ઘોષણાપત્ર (સેલ્ફ ડિક્લેરેશન) લઈને ઉમેદવારને કામચલાઉ નોકરીનું પત્ર આપી શકાશે. જોકે, ભવિષ્યમાં ચકાસણી દરમિયાન જો ઉમેદવારે આપેલી માહિતી ખોટી સાબિત થાય તો તેની નિમણૂક રદ થઈ શકે છે.
નવા નિયમો મુજબ જિલ્લા પોલીસ અને ગુપ્તચર વિભાગે (LIU) ચકાસણીનો અહેવાલ 30 દિવસની અંદર આપવો પડશે, જેના માટે ઉમેદવારે પોલીસ સ્ટેશને રૂબરૂ જવાની જરૂર નહીં રહે. જો રિપોર્ટમાં ઉમેદવાર વિરુદ્ધ કોઈ નકારાત્મક બાબત સામે આવે તો જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ અંતિમ નિર્ણય લેતા પહેલાં ઉમેદવારને રૂબરૂ અથવા ઑનલાઇન માધ્યમથી પોતાનો પક્ષ રજૂ કરવાની યોગ્ય તક આપશે.
હાલના સરકારી કર્મચારીઓ માટે રાહત
આ નવા નિયમો અને માર્ગદર્શિકા માત્ર નવા ઉમેદવારોની સીધી ભરતી માટે છે. જે લોકો પહેલેથી જ સરકારી નોકરી કરી રહ્યા છે તેમને ફરીથી કેરેક્ટર વેરિફિકેશન કરાવવાની જરૂર નથી. જો જરૂર પડે તો નિમણૂક આપનાર અધિકારી અગાઉના વિભાગ પાસેથી જરૂરી માહિતી મેળવી શકે છે.
ટૂંકમાં, યુપી સરકારે સરકારી નોકરીઓમાં સુરક્ષા અને પારદર્શિતા વધારવા માટે હિંસક પ્રવૃત્તિઓ કરનારાઓને દૂર રાખવાનો નિયમ બનાવ્યો છે. સાથે જ, 30 દિવસમાં તપાસ પૂર્ણ કરવાની સમયમર્યાદા અને રાજકીય વિચારોને છૂટ આપીને નિર્દોષ ઉમેદવારોને સુરક્ષા પૂરી પાડવાનો પ્રયાસ પણ કર્યો છે.
