ગાઝામાં હજુ માંડ યુદ્ધ અટક્યું જ છે ત્યાં છેલ્લા ત્રણ દિવસમાં દુનિયાનું ધ્યાન ફરી એક વખત વેસ્ટ બેન્ક તરફ ગયું છે. પહેલાં એક ગામમાં થયેલી હિંસક અથડામણમાં પેલેસ્ટિનિયન અને ઇઝરાયેલી બંને પક્ષના લોકોનાં મોત થયાં, ત્યારબાદ ઇઝરાયેલે મોટાપાયે સૈન્ય કાર્યવાહી શરૂ કરી, અનેક ગામોમાં દરોડા પડ્યા, હથિયારો શોધવાની અને ધરપકડોની કાર્યવાહી શરૂ થઈ. આ દરમિયાન બે મસ્જિદોને આગ લગાડવામાં આવી હોવાના આરોપો પણ સામે આવ્યા. હવે વડા પ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહુએ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહી દીધું છે કે જો જરૂર પડશે તો ઇઝરાયેલ વધુ વ્યાપક કાર્યવાહી કરવા પણ તૈયાર છે.
માત્ર ત્રણ દિવસમાં ઘટેલી ઘટનાઓએ વેસ્ટ બેન્કને ફરી એક વખત આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકારણના કેન્દ્રમાં લાવી દીધું છે. આખરે આ બધું શરૂ ક્યાંથી થયું? ઇઝરાયેલે અચાનક આટલું મોટું ઑપરેશન કેમ શરૂ કર્યું? અને નેતન્યાહુએ કેમ વ્યાપક કાર્યવાહીની તૈયારી દર્શાવી? આખો ઘટનાક્રમ સમજીએ.
પહેલાં એટલું સમજી લઈએ કે વેસ્ટ બેન્ક શું છે?
વેસ્ટ બેન્ક જોર્ડન નદીની પશ્ચિમ બાજુ આવેલો એવો વિસ્તાર છે, જે પહેલાં આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પેલેસ્ટિનિયન પ્રદેશ માનવામાં આવતો હતો, પરંતુ 1967ના યુદ્ધ પછીથી તેના મોટા ભાગ પર ઇઝરાયેલનું સૈન્ય નિયંત્રણ સ્થાપિત થઈ ચૂક્યું હતું. અહીં લાખો પેલેસ્ટિનિયન રહે છે તો બીજી તરફ ઇઝરાયેલ દ્વારા સ્થાપિત યહૂદી વસાહતો પણ આવેલી છે. આ જ કારણ છે કે આ વિસ્તાર દાયકાઓથી બંને પક્ષ વચ્ચેના સૌથી સંવેદનશીલ અને વિવાદાસ્પદ વિસ્તારોમાંનો એક રહ્યો છે. ગાઝા યુદ્ધ દરમિયાન પણ વેસ્ટ બેન્કમાં હિંસા અને અથડામણો સતત વધી રહી હતી, પરંતુ છેલ્લા ત્રણ દિવસમાં બનેલી ઘટનાઓએ પરિસ્થિતિને વધુ ગંભીર બનાવી દીધી છે.
આખી ઘટનાની શરૂઆત તાલ ગામથી થઈ
24 જુલાઈએ નાબ્લુસ શહેરના દક્ષિણ-પશ્ચિમમાં આવેલા તાલ (Tal/Tell) ગામની આસપાસ અચાનક હિંસા ફાટી નીકળી. ઇઝરાયેલી સૈન્યના જણાવ્યા અનુસાર કેટલાક ઇઝરાયેલી નાગરિકો આ વિસ્તારમાં હતા ત્યારે તેમના પર હુમલો થયો હતો. બીજી તરફ પેલેસ્ટિનિયન અધિકારીઓનો આરોપ છે કે શરૂઆત ઇઝરાયેલી વસાહતીઓએ ગામમાં ઘૂસવાનો પ્રયાસ કર્યો અને સ્થાનિક રહેવાસીઓ સાથે અથડામણ થઈ. ત્યારબાદ થોડી જ વારમાં ગોળીબાર શરૂ થયો અને ઘટનાએ જીવલેણ સ્વરૂપ ધારણ કર્યું.
આ અથડામણમાં ચાર પેલેસ્ટિનિયન અને બે ઇઝરાયેલી સુરક્ષા કર્મચારીઓનાં મોત થયાં. ત્યારબાદ સમગ્ર વિસ્તારને ઘેરી લેવામાં આવ્યો, રસ્તાઓ બંધ કરાયા અને નાબ્લુસ સહિતના વિસ્તારોમાં સુરક્ષાદળોની ભારે તહેનાતી કરવામાં આવી. આ એક સામાન્ય સ્થાનિક અથડામણ રહી નહોતી, પરંતુ સમગ્ર ઉત્તર વેસ્ટ બેન્કમાં સુરક્ષા સ્થિતિ બદલાઈ ગઈ હતી.
ઇઝરાયેલે કેમ શરૂ કર્યું મોટાપાયે ઑપરેશન?
તાલ ગામની ઘટના પછી વડા પ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહુ અને રક્ષા મંત્રી ઇઝરાયેલ કાટ્ઝે સુરક્ષાદળોને વધુ કડક કાર્યવાહી કરવા સૂચના આપી. ઇઝરાયેલે આતંકવાદ સામેની કાર્યવાહી ગણાવી અને કહ્યું કે આતંકવાદી માળખાને તોડવા માટે ગામોમાં સર્ચ ઑપરેશન, હથિયારોની શોધ, શંકાસ્પદોની ધરપકડ અને જરૂરી હોય ત્યાં વધુ કાર્યવાહી કરવામાં આવશે. અનેક વિસ્તારોમાં સૈનિકોની રજા પણ રદ કરવામાં આવી અને વધારાનાં દળો મોકલવામાં આવ્યાં.
ઇઝરાયેલનું કહેવું છે કે તાલ ગામની ઘટના એક અલગ બનાવ નહોતો, પરંતુ છેલ્લા કેટલાક સમયથી વધતી સુરક્ષા ચિંતાઓનો ભાગ હતો. તેથી માત્ર ઘટનાના જવાબમાં નહીં, પરંતુ સમગ્ર વિસ્તારમાં આતંકવાદી પ્રવૃત્તિઓને રોકવા માટે વ્યાપક ઑપરેશન શરૂ કરવામાં આવ્યું છે. બીજી તરફ પેલેસ્ટિનિયન પક્ષનું કહેવું છે કે આ કાર્યવાહીનો વ્યાપ જરૂર કરતાં ઘણો મોટો છે અને તેના કારણે સામાન્ય નાગરિકો પર પણ અસર પડી રહી છે.
મસ્જિદોને આગ લગાડવાના આરોપો
રવિવારે (26 જુલાઈ) પરિસ્થિતિ વધુ તંગ બની ગઈ જ્યારે પેલેસ્ટિનિયન અધિકારીઓએ આરોપ લગાવ્યો કે ઇઝરાયેલી વસાહતીઓએ કુસરા અને કુર ગામમાં આવેલી બે મસ્જિદોને નિશાન બનાવી આગ લગાડી. કેટલીક ઇમારતો પર હિબ્રૂ ભાષામાં લખાણ પણ કરવામાં આવ્યું હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો. કુસરામાં આવેલી અલ-રહમા મસ્જિદને નુકસાન થયું હોવાની માહિતી સામે આવી, જ્યારે બીજા ગામમાં સ્થાનિક લોકોએ આગને વધુ ફેલાતી અટકાવી હોવાનું જણાવાયું.
આ ઘટનાએ પહેલેથી જ ઉગ્ર બનેલી પરિસ્થિતિમાં વધુ આગમાં ઘી હોમવાનું કામ કર્યું. ઇઝરાયેલી સૈન્યએ આવા હુમલાઓની નિંદા કરતા કહ્યું છે કે આ મામલાની તપાસ કરવામાં આવશે અને કાયદો-વ્યવસ્થા જાળવવા માટે કાર્યવાહી કરાશે. જોકે ઘટનાને લઈને બંને પક્ષ એકબીજા પર ગંભીર આરોપો લગાવી રહ્યા છે.
નેતન્યાહુનો સંદેશ
આ તમામ ઘટનાઓ વચ્ચે વડા પ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહુએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે સુરક્ષાદળોને ગામોમાં પ્રવેશીને હથિયારો શોધવા, ધરપકડ કરવા અને આતંકવાદી નેટવર્ક સામે કાર્યવાહી કરવાની સંપૂર્ણ છૂટ આપવામાં આવી છે. સાથે જ તેમણે કહ્યું છે કે ઇઝરાયેલ જરૂર પડશે તો ‘આતંકવાદી ગઢો’ સામે વધુ વ્યાપક કાર્યવાહી કરવા માટે પણ તૈયાર છે.
નેતન્યાહુના આ નિવેદનને માત્ર તાત્કાલિક પ્રતિસાદ તરીકે જોવામાં આવતું નથી. જો હાલની હિંસા અટકશે નહીં તો ઉત્તર વેસ્ટ બેન્કમાં ઇઝરાયેલનું સૈન્ય ઑપરેશન વધુ વિસ્તરી શકે છે. બીજી તરફ વસાહતીઓ અને પેલેસ્ટિનિયન સમુદાયો વચ્ચેનો તણાવ પણ વધે તેવી શક્યતા નકારી શકાય તેમ નથી.
હવે આગળ શું?
ગાઝામાં યુદ્ધની વચ્ચે વેસ્ટ બેન્ક લાંબા સમયથી એક સળગતો મોરચો રહ્યો છે, પરંતુ તાલ ગામની ઘટના બાદ બનેલી ઘટનાઓએ દર્શાવ્યું છે કે આ વિસ્તાર કોઈ પણ સમયે મોટા સંઘર્ષનું કેન્દ્ર બની શકે છે. એક તરફ ઇઝરાયેલ તેને આતંકવાદ વિરોધી અભિયાન તરીકે રજૂ કરી રહ્યું છે જ્યારે બીજી તરફ પેલેસ્ટિનિયન પક્ષ સૈન્ય કાર્યવાહી અને વસાહતીઓની હિંસાને જવાબદાર ગણાવી રહ્યો છે.
હાલની સ્થિતિ એટલી સ્પષ્ટ છે કે તાલ ગામની અથડામણ માત્ર એક દિવસની ઘટના રહી નથી. તેના પગલે શરૂ થયેલ સૈન્ય ઑપરેશન, મસ્જિદોને આગ લગાડવાના આરોપો અને નેતન્યાહુની વધુ વ્યાપક કાર્યવાહીની ચેતવણી, આ બધાએ મળીને વેસ્ટ બેન્કમાં નવા તણાવનું ચક્ર શરૂ કરી દીધું છે.
