મહારાષ્ટ્ર સરકારે આતંકવાદી સંગઠનો સાથે જોડાયેલી 114 પ્રકાશિત અને ડિજિટલ સામગ્રી પર પ્રતિબંધ મૂક્યો છે. તેમાં ઇસ્લામિક સ્ટેટ (IS), ઇસ્લામિક સ્ટેટ ઇન ખોરાસાન પ્રોવિન્સ (ISKP), હિઝબુલ મુજાહિદ્દીનની પીર પંજાલ રેજિમેન્ટ અને ભારતીય ઉપખંડમાં અલ-કાયદા (AQIS) સાથે જોડાયેલી સામગ્રીનો સમાવેશ થાય છે.
જપ્ત કરવામાં આવનારી સામગ્રીમાં પુસ્તકો, સામયિકો, લેખો, પત્રિકાઓ, તસવીરો, ચિત્રો, સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટ, ઑડિયો-વિડીયો ફાઇલો અને અન્ય પ્રકારની જેહાદી સામગ્રી સામેલ છે. મહારાષ્ટ્ર સરકારનું કહેવું છે કે આ સામગ્રીનો ઉપયોગ હિંસક કટ્ટરપંથ, જેહાદી વિચારધારા અને યુવાનોમાં કટ્ટરપંથી વિચારસરણી ફેલાવવા માટે કરવામાં આવી રહ્યો હતો.
આ આદેશ મહારાષ્ટ્રના ગૃહ વિભાગે 6 ઑગસ્ટે ભારતીય નાગરિક સુરક્ષા સંહિતા (BNSS), 2023ની કલમ 98(1) હેઠળ જાહેર કર્યો હતો. આ જોગવાઈ હેઠળ સૂચિમાં સામેલ સામગ્રીની નકલો સરકારની તરફેણમાં જપ્ત થયેલી માનવામાં આવશે.
ATSની તપાસ બાદ સરકારે લીધો નિર્ણય
મહારાષ્ટ્ર સરકારની આ કાર્યવાહી રાજ્યના એન્ટી-ટેરરિઝમ સ્ક્વૉડના (ATS) રિપોર્ટ બાદ કરવામાં આવી છે. ATSએ 17 માર્ચે રાજ્ય સરકારને એક પત્ર મોકલીને એવી પ્રિન્ટ અને ડિજિટલ સામગ્રી સામે કાર્યવાહી કરવાની માગ કરી હતી, જેને ભારતની સાર્વભૌમતા, અખંડિતતા અને સુરક્ષાને અસર કરતી પ્રવૃત્તિઓ સાથે જોડાયેલી ગણાવવામાં આવી હતી.
તપાસ, ગુપ્તચર માહિતી અને સાયબર સર્વેલન્સ દરમિયાન જાણવા મળ્યું કે આ સામગ્રી માત્ર પ્રિન્ટ સ્વરૂપે જ નહીં, પરંતુ વેબસાઇટ્સ, સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ, એન્ક્રિપ્ટેડ ચેનલો અને અન્ય ડિજિટલ નેટવર્ક્સ દ્વારા પણ પ્રસારિત કરવામાં આવી રહી હતી.
સરકારનું કહેવું છે કે આ સામગ્રી લોકોમાં કટ્ટરપંથી વિચારસરણી વધારી શકે છે, આતંકવાદી સંગઠનોને નવા સભ્યોની ભરતીમાં મદદ કરી શકે છે અને હિંસક પ્રવૃત્તિઓને પ્રોત્સાહન આપી શકે છે.
મહારાષ્ટ્રના મુખ્યમંત્રી દેવેન્દ્ર ફડણવીસે કહ્યું કે સૌથી મોટી ચિંતા કટ્ટરપંથ ફેલાવાની છે. તેમણે જણાવ્યું કે કેટલીક સામગ્રીમાં બૉમ્બ બનાવવા અને હિંસા સાથે જોડાયેલી માહિતી પણ ઉપલબ્ધ હતી.
ફડણવીસે કહ્યું કે આવી પ્રવૃત્તિઓ પર સતત નજર રાખવી જરૂરી છે અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સાથે કોઈ સમાધાન કરી શકાય નહીં. તેમણે એમ પણ કહ્યું કે BNSS, 2023 હેઠળ રાજ્ય સરકારને આવા પ્રકાશનો અને સામગ્રી સામે કાર્યવાહી કરવાનો કાનૂની આધાર મળ્યો છે.
જપ્ત થનારી સામગ્રીમાં ‘Voice of Khurasan’ પણ સામેલ
114 સામગ્રીની યાદીમાં મોટી સંખ્યામાં ઇસ્લામિક સ્ટેટ, ISIS અને ISKPના પ્રચાર સાથે જોડાયેલી સામગ્રી સામેલ છે. આ યાદીમાં ‘Voice of Khurasan’ના 47 અંકોનો સમાવેશ થાય છે. તેમાં અંક 1થી 26, 28થી 34, 36થી 38 અને 40થી 47 સુધીના અંકો સામેલ છે.
આ ઉપરાંત Al-Bayan Radio દ્વારા પ્રસારિત કરવામાં આવેલા ઑડિયો અને વિડીયો કાર્યક્રમોને પણ આ યાદીમાં સામેલ કરવામાં આવ્યા છે. તેમાં ‘Tawheed Lectures’ નામથી ઓળખાતા કાર્યક્રમોનો સમાવેશ થાય છે.
કેટલીક પત્રિકાઓ પણ જપ્ત થનારી સામગ્રીમાં સામેલ છે. તેમાં ‘Are You Still Sitting?’, ‘Why Should You Join the Islamic State’ અને ‘Nida e Khurasan’ જેવા નામ ધરાવતી સામગ્રીનો સમાવેશ થાય છે.
સરકારના જણાવ્યા અનુસાર આ તમામ સામગ્રી જેહાદી સાહિત્યનો ભાગ છે અને તેનો ઉપયોગ કટ્ટરપંથી વિચારધારા ફેલાવવા તથા લોકોને આતંકવાદી સંગઠનો તરફ આકર્ષિત કરવા માટે થઈ શકે છે.
હિઝબુલ મુજાહિદ્દીન અને AQISની સામગ્રી પણ યાદીમાં
મહારાષ્ટ્ર સરકારના જપ્તી આદેશમાં હિઝબુલ મુજાહિદ્દીનની પીર પંજાલ રેજિમેન્ટ સાથે જોડાયેલી સામગ્રી પણ સામેલ છે. તેમાં ‘The Revolutionary Resurgence’ના 17 અંકોનો સમાવેશ થાય છે. આ અંકો ઑક્ટોબર 2023થી ડિસેમ્બર 2025 વચ્ચે પ્રકાશિત થયા હતા.
આ ઉપરાંત અલ-કાયદા અને AQIS સાથે જોડાયેલી સામગ્રી પણ યાદીમાં છે. તેમાં ‘Kashmir Kifah- Resilience & Courage’ના 10 અંક, ‘The Soul Of Resistance’ના 7 અંક અને ‘Nawai Gazwa e Hind’ના 13 અંક સામેલ છે. તેમનું પ્રકાશન જાન્યુઆરી 2024થી જાન્યુઆરી 2026 વચ્ચે થયું હતું.
સરકારનું કહેવું છે કે આ પ્રકાશનોમાં જેહાદી વિચારધારાને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવ્યું છે અને તેના દ્વારા હિંસક પ્રવૃત્તિઓ તથા આતંકવાદી સંગઠનોમાં ભરતીને પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવી શકે છે.
વિસ્ફોટકો અને સુરક્ષા સાથે જોડાયેલા મેન્યુઅલ પણ સામેલ
સરકારની અધિસૂચનામાં હથિયારો, વિસ્ફોટકો અને ઑપરેશનલ પદ્ધતિઓ સાથે જોડાયેલા વિવિધ સૂચનાત્મક મેન્યુઅલનો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. તેમાં વિસ્ફોટકો, પેટ્રોલ બૉમ્બ અને હાઇડ્રોજન પેરૉક્સાઇડ આધારિત રાસાયણિક વિસ્ફોટકો બનાવવા સાથે જોડાયેલી સામગ્રીનો ઉલ્લેખ છે.
આ ઉપરાંત ઓળખ છુપાવવા, સુરક્ષા અને ગુપ્તચર પ્રવૃત્તિઓ સાથે જોડાયેલી માહિતી આપતા મેન્યુઅલ પણ યાદીમાં સામેલ છે. તેમાં પોતાની ઓળખ અને પ્રવૃત્તિઓ છુપાવવાની રીતો સાથે સંબંધિત સામગ્રીનો પણ સમાવેશ થાય છે.
સરકારનું કહેવું છે કે આવી સામગ્રી સુધી લોકોની પહોંચ રોકવી જરૂરી છે, જેથી તેનો પ્રિન્ટ, ઇલેક્ટ્રોનિક અને સોશિયલ મીડિયા નેટવર્ક્સ દ્વારા વધુ પ્રસાર અટકાવી શકાય.
સમગ્ર ભારતમાં સામગ્રી જપ્ત કરી શકશે પોલીસ
મહારાષ્ટ્ર સરકારના આદેશ હેઠળ પોલીસને ભારતમાં જ્યાં પણ સૂચિમાં સામેલ પ્રકાશન અથવા ડિજિટલ સામગ્રી મળે ત્યાં તેને જપ્ત કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવી છે. મેજિસ્ટ્રેટ દ્વારા વૉરન્ટ જારી થયા બાદ ઓછામાં ઓછા સબ-ઇન્સ્પેક્ટર રેન્કનો પોલીસ અધિકારી એવી જગ્યા પર પ્રવેશ કરીને તપાસ કરી શકે છે, જ્યાં આવી સામગ્રી રાખવામાં આવી હોવાની શંકા હોય.
અધિસૂચનામાં ભારતીય ન્યાય સંહિતાની (BNS) કલમ 152, 196, 197 અને 299નો પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. આ કલમોનો સંબંધ સૂચિબદ્ધ સામગ્રી સાથે જોડાયેલી પ્રવૃત્તિઓ સાથે હોવાનું જણાવાયું છે.
મહારાષ્ટ્ર સરકારે કહ્યું છે કે આ કાર્યવાહીનો હેતુ હિંસક કટ્ટરપંથી પ્રચાર, જેહાદી સાહિત્ય અને એવી સામગ્રીના પ્રસારને રોકવાનો છે, જે કટ્ટરપંથ, આતંકવાદી સંગઠનોમાં ભરતી તથા ભારતની સાર્વભૌમતા, અખંડિતતા અને જાહેર વ્યવસ્થાને અસર કરતી પ્રવૃત્તિઓને પ્રોત્સાહન આપી શકે છે.
